Kinh tế Việt Nam năm 2013: Con tàu đang dần thẳng hướng

09/2/2013 09:12 UTC+7

Năm 2012, kinh tế Việt Nam phải đối diện với nhiều thách thức cả từ trong nước và bên ngoài. Từ bên ngoài, thế giới tiếp tục trải qua một năm đầy sóng gió với những "điểm nóng" chính trị - xã hội và kinh tế liên tục xảy ra.

Một năm đầy sóng gió

Từ trong nước, những hệ quả của thời kỳ tăng trưởng dựa vào chiều rộng; đầu cơ vào các tài sản phi sản xuất; mở rộng quá mức về tín dụng, đầu tư; lỏng lẻo yếu kém trong quản lý, điều hành; sự dồn lực của Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp để chống đỡ những khó khăn của năm 2011 và các năm trước đó… đã khiến cho nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, công tác điều hành của Chính phủ trở nên phức tạp, hàng loạt "nút thắt" của nền kinh tế vẫn chưa có lối ra.

 

Điển hình đó là tình trạng xoá sổ của nhiều doanh nghiệp vẫn chưa được kìm lại, hàng chục nghìn doanh nghiệp nối đuôi đóng cửa. Một số Tập đoàn kinh tế Nhà nước ngập chìm trong thua lỗ, làm ăn vi phạm pháp luật, phải "cấp cứu" hoặc thay đổi phương thức hoạt động. Thị trường bất động sản vẫn "đóng băng", khoản nợ khổng lồ của các nhà đầu tư bất động sản tại các ngân hàng thương mại rơi vào tình trạng nợ xấu khó đòi. Việc tồn kho cao, nợ xấu lớn trong điều kiện tổng cầu giảm là những nút thắt kìm hãm nền kinh tế. Hầu hết sản phẩm của nhiều ngành kinh tế: xi măng, sắt thép, bất động sản… "tồn kho", ế ẩm với số lượng lớn. Tình trạng tồn kho quá nhiều không chỉ gây khó khăn cho các doanh nghiệp mà còn gây đình trệ sản xuất cho nhiều ngành kinh tế, ảnh hưởng tới thanh khoản của ngân hàng, nguồn thu ngân sách của Nhà nước, suy giảm tốc độ phát triển của nền kinh tế đất nước…

 

Kinh tế Việt Nam cần những giải pháp đột phá sau một năm đầy sóng gió

 

Bên cạnh đó, tình trạng tham nhũng, gây thất thoát lãng phí có chiều hướng tăng nhanh ở mọi cấp ngành, địa phương, đơn vị. Nhiều vụ án kinh tế lớn bị phát hiện, khởi tố. Nhiều vụ việc liên quan đến giải phóng mặt bằng, thu hồi đất để lại những dư luận không tốt trong xã hội. Nhiều dự án quy hoạch "treo" quá lâu vẫn chưa có lối thoát… Những vấn đề nêu trên chỉ là một góc nhỏ trong bức tranh tổng thể của thế giới và trong nước đã tác động góp phần tạo nên những sóng gió của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2012.

 

Cần có những giải pháp đột phá

 

Một thực tế không thể phủ nhận là, nền kinh tế Việt Nam vẫn đang "loay hoay" để định dạng mình. Tuy có nhiều định hướng đúng mang tính đột phá, nhưng khi triển khai trong thực tiễn vẫn lúng túng, không rõ, thiếu tính triệt để. Công tác quy hoạch mang nặng tính nhiệm kỳ và "cát cứ" địa phương, chưa tạo ra sự liên kết chặt chẽ và có tầm nhìn dài hơi. Các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước chưa tạo lập được thương hiệu nổi tiếng, thị phần hạn hẹp, tiềm lực khoa học - công nghệ yếu. Nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được chiến lược cạnh tranh hiệu quả, chưa khẳng định được uy tín, chất lượng và thị phần trên thị trường khu vực và thế giới.

 

Hàng hoá xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu là làm gia công, nên luôn bị phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên vật liệu từ bên ngoài. Nhiều mặt hàng xuất khẩu có lợi thế của Việt Nam, nhưng xuất khẩu chủ yếu ở dạng thô, nguyên khai. Công tác dự báo và thị trường đầu ra với nhiều mặt hàng chưa ổn định, nhất là với sản phẩm của ngành nông nghiệp, nên dẫn đến điệp khúc "được mùa, mất giá", "được mùa, không vui" liên tục diễn ra. Bên cạnh đó là, tình trạng đua nhau phát triển khu công nghiệp, quy hoạch phát triển cảng biển, sân bay, tình trạng gây ô nhiễm môi trường và việc khai thác làm cạn kiệt tài nguyên ngày càng trầm trọng v.v… Năm 2013, dự báo kinh tế thế giới vẫn còn nhiều khó khăn, điều này sẽ tiếp tục tác động tiêu cực tới kinh tế Việt Nam.

 

Tại Hội thảo "Kinh tế Việt Nam năm 2012 và triển vọng phát triển năm 2013" do Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia - Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức vào cuối tuần đầu tháng 12/2012 đã đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng GDP của Việt Nam trong năm 2013. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia kinh tế và cá nhân người viết bài này, kịch bản tăng trưởng GDP Việt Nam là 5,68%; lạm phát ở mức 7,1%, tăng trưởng xuất khẩu 14,6%, GDP bình quân đầu người 1.727 USD... là kịch bản có khả năng và hợp lý nhất. Tuy nhiên, cho dù kịch bản nào chăng nữa, thì Chính phủ vẫn cần duy trì mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, giữ lạm phát bằng hoặc thấp hơn năm 2012. 

 

Trong bản Báo cáo mang tên "Việt Nam - con tàu đang dần thẳng hướng" do Ngân hàng Standard Chartered (SCB) công bố, tổ chức này đưa ra nhận định tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2013 sẽ đạt mức khoảng 5,5%.

 

Trong bối cảnh hiện nay, tăng trưởng GDP đạt 5,68% (hoặc 5,5%) cũng là một thành công đáng khích lệ. Để đạt được mục tiêu này, đòi hỏi phải có sự nỗ lực cố gắng của mọi cấp, mọi ngành, mọi địa phương và sự đồng lòng cùng vượt khó của cả xã hội. Điều quan trọng nhất là cần có những bước đột phá mạnh mẽ, thiết thực, bám sát thực tiễn cuộc sống. Trước mắt cần thay đổi tư duy lập kế hoạch, tránh tình trạng kế hoạch không gắn với quy hoạch, kế hoạch hàng năm không gắn với kế hoạch trung hạn, kế hoạch mang nặng chỉ tiêu (tăng trưởng GDP, lạm phát, bội chi ngân sách…). Giờ đây, việc lập kế hoạch phải thay đổi bắt đầu từ thay đổi quan điểm, tư duy của người làm kế hoạch; xoá bỏ tư duy làm kế hoạch để báo cáo. Kế hoạch được lập ra phải trở thành công cụ để đơn vị, địa phương, ban, ngành điều tiết thị trường, điều hành nền kinh tế. Các chỉ tiêu trong kế hoạch phải dựa trên phương pháp phân tích và dự báo khoa học, bám sát thực tiễn cuộc sống; tiếp tục đẩy mạnh chủ trương tái cấu trúc nền kinh tế một cách nhanh và triệt để hơn, đặc biệt cải cách hiệu quả các doanh nghiệp nhà nước để tháo gỡ bài toán nợ xấu và tồn đọng hiện nay.

 

Gỡ khó cho "nút thắt" thị trường bất động sản là một xung lực có ảnh hưởng rất lớn đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp; chính quy hoá thị trường bất động sản; kích cầu bất động sản qua việc Nhà nước có chính sách tạo điều kiện để người dân tiếp cận và có khả năng mua nhà để ở... Đẩy mạnh chú trọng triển khai các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đồng vốn trong nền kinh tế, đặc biệt là khu vực kinh tế Nhà nước; Đẩy nhanh quá trình giải quyết tình trạng nợ xấu trong hệ thống ngân hàng… Sẽ còn rất nhiều thách thức, song kỳ vọng với nhiều xung lực mới, năm 2013, kinh tế Việt Nam sẽ có bước chuyển khả quan để con tàu Việt Nam vượt qua "cơn bão" khủng hoảng kinh tế của thế giới và trong nước hướng tới những thành công mới để đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại như mục tiêu đã đề ra.

 

Tiến sỹ Phạm Thanh Hà  (Phó chủ nhiệm khoa Quan hệ quốc tế - Học viện chính trị - hành chính khu vực I)

 

 

Thích và chia sẻ bài này trên:Facebook