Diễn đàn Thẩm phán: Làm thế nào để nâng cao chất lượng xét xử?

13/9/2012 09:39

Congly.vn - Nhân ngày truyền thống 13-9 của ngành, Báo Công lý mở một diễn đàn thảo luận bàn tròn để các Thẩm phán cùng đưa ra ý kiến xung quanh câu hỏi: Làm thế nào để nâng cao chất lượng xét xử?

Công cuộc cải cách tư pháp từ nhiều năm qua đã xác định Tòa án là trung tâm và nâng cao chất lượng xét xử là nhiệm vụ trọng tâm, vì mục tiêu “xây dựng hệ thống tư pháp trong sạch, vững mạnh, bảo vệ công lý, tôn trọng và bảo vệ quyền con người”. Trong những năm qua, chất lượng xét xử không ngừng được nâng lên, tuy nhiên  vẫn còn có những vụ án sai sót, bị cải sửa, một số ít vụ án oan. Do đó, nâng cao chất lượng xét xử là một mối quan tâm lớn, mối trăn trở chung, không chỉ  lãnh đạo TANDTC  mà của hầu hết các Thẩm phán trong cả nước.

Nhân ngày truyền thống 13-9 của ngành, Báo Công lý mở một diễn đàn thảo luận bàn tròn để các Thẩm phán cùng đưa ra ý kiến xung quanh câu hỏi: Để nâng cao chất lượng xét xử, theo quý vị, vấn đề nào là quan trọng nhất?

Thẩm phán TANDTC Lương Ngọc Trâm, Phó Chánh tòa Tòa Dân sự TANDTC tại phía Nam: Cần cải cách quy trình giải quyết khiếu nại tư pháp
 
“67 năm qua, ngành TAND đã không ngừng lớn mạnh và đạt được nhiều thành tựu to lớn. Trong giai đoạn hiện nay, theo tôi, để nâng cao chất lượng xét xử, ngành TAND cần chú trọng hơn nữa trong việc đề ra các giải pháp nhằm đào tạo, rèn luyện đội ngũ cán bộ Tòa án, cải cách quy trình giải quyết khiếu nại tư pháp theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm. 
 
 
Vì nếu không có một đội ngũ cán bộ Tòa án vừa giỏi lý luận vừa giàu kinh nghiệm thực tiễn, có bản lĩnh nghề nghiệp thì không thể nâng cao chất lượng xét xử được. Nếu không cải cách quy trình giải quyết khiếu nại tư pháp theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm một cách hiệu quả và hợp lý thì không thể giảm một cách đáng kể tình trạng tồn đọng đơn khiếu nại tư pháp các loại án tại TANDTC.
 
Để làm tốt những vấn đề trên, cần thực hiện một số giải pháp như: Có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng cán bộ dài hạn và ngắn hạn. Tuyển chọn cán bộ có năng lực, có kinh nghiệm, phẩm chất đạo đức tốt vào các chức vụ quản lý; Quan tâm nhiều hơn nữa đến chính sách cán bộ nữ; Tăng cường tập huấn, đào tạo các chức danh tư pháp, đào tạo lại cho các chức danh Thẩm phán; Tăng cường tổ chức rút kinh nghiệm xét xử các loại án cho các Thẩm phán TAND địa phương và các Thẩm phán TANDTC. Việc tổ chức rút kinh nghiệm phải có sự chuẩn bị chu đáo, nghiêm túc trên tinh thần cầu thị, thông tin hai chiều giữa Tòa án cấp trên và Tòa án cấp dưới; Cải cách quy trình giải quyết khiếu nại tư pháp tại các Tòa chuyên trách trực thuộc TANDTC theo quy định: giải quyết khiếu nại lần đầu bằng Hội đồng ba Thẩm phán TANDTC, giải quyết lần hai bằng Hội đồng Thẩm phán TANDTC. Đồng thời, tăng cường sự phối hợp với VKSNDTC trong việc giải quyết khiếu nại tư pháp theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm.
 
Quang Trung ghi
 
Thẩm phán Biện Văn Hoan, Phó Chánh án TAND tỉnh Bình Thuận: Tập huấn là một nhu cầu rất bức thiết
 
“Theo tôi quan trọng nhất là nâng cao chất lượng của đội ngũ Thẩm phán, bảo đảm các Thẩm phán có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thông nghiệp vụ và thật sự chí công vô tư. Có lẽ ở địa phương chúng tôi chưa quá 50% Thẩm phán đạt được đầy đủ những tiêu chí này.
 
Không thiếu Thẩm phán “ậm ờ”, thiếu nghiên cứu để cập nhật kiến thức mới, những quy định pháp luật mới ban hành, dẫn đến chất lượng xét xử bị hạn chế. 
 
Do đó, tập huấn là một nhu cầu rất bức thiết, nhất là đối với các Thẩm phán mới. Chúng tôi vẫn thường xuyên quan tâm đến nhu cầu này. Trong tháng 10 tới đây Tòa án Bình Thuận sẽ tổ chức lớp tập huấn về hành chính và hình sự cho đội ngũ Thẩm phán”.
 
Trung Nghĩa ghi
 
Thẩm phán Nguyễn Quốc Đạt - TAND huyện Châu Thành, Tiền Giang: Tiến đến xây dựng “Tòa án điện tử”
 
“Để nâng cao chất lượng xét xử của ngành Tòa án thì có rất nhiều nội dung, nhưng theo tôi có ba nội dung cơ bản. Trước hết, quan trọng nhất là vấn đề con người, đội ngũ Thẩm phán, thư ký phải được đào tạo nghiêm túc. Bên cạnh đó là tạo điều cho họ có thời gian tự nghiên cứu, và định kỳ được bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Có chế độ đãi ngộ về vật chất và tinh thần tương xứng với nghề đặc thù là xét xử.  Còn đối với mỗi Thẩm phán, cán bộ ngành Tòa án thì phải thường xuyên tự rèn luyện, tu dưỡng về đạo đức.
 
 
Thứ hai là cơ sở vật chất, ngành Tòa án cần nhanh chóng được đầu tư theo hướng hiện đại, phù hợp với thực tiễn để tạo điều kiện cho cán bộ, nhân viên ngành Tòa án hoàn thành tốt nhiệm vụ, nâng cao vị thế của ngành Tòa án, xứng đáng là cơ quan trung tâm theo tinh thần cải cách tư pháp.
 
Thứ ba là về công nghệ thông tin, tôi cho rằng công nghệ thông tin cần được triển khai mạnh mẽ, rộng khắp Tòa án các cấp, tiến đến xây dựng “Tòa án điện tử” nhằm tiện ích cho người dân”…
 
Quốc Nguyễn ghi
 
TS Nguyễn Trí Tuệ, Chánh án TAND tỉnh Bắc Ninh: Thẩm phán phải có tính sáng tạo
 
“Để đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng xét xử, hoạt động trọng tâm của ngành Tòa án thì điều quan trọng nhất là các Thẩm phán phải thật sự có năng lực, trình độ, hiểu biết pháp luật một cách sâu sắc và có tính sáng tạo trong xét xử. Bên cạnh đó, Thẩm phán phải thường xuyên cập nhật kiến thức, không chỉ pháp luật, lĩnh vực đang có rất nhiều thay đổi mà cả những kiến thức khác như môi trường, tài chính ngân hàng, tin học, quốc tế… Không nắm được các kiến thức này, khi xét xử nhất định sẽ lúng túng.
 
 
Tôi muốn nói đến tính sáng tạo bởi vì pháp luật không bao giờ có thể bao quát và dự liệu hết các tình huống của thực tiễn đời sống, nên người Thẩm phán phải vận dụng pháp luật một cách có lý, có tình, phù hợp với thực tế, không cứng nhắc như một cỗ máy. Tuy nhiên, muốn vận dụng sáng tạo thì lại phải nắm rất vững pháp luật, nếu không thì thành làm liều.
 
Để đáp ứng yêu cầu Thẩm phán nắm vững pháp luật, chúng tôi rất chú trọng đến công tác tập huấn. Khi thấy các địa phương vướng vấn đề gì, hay mắc lỗi nào là chúng tôi tổ chức tập huấn để tháo gỡ ngay”.
 
Bảo Thư ghi
 
Thẩm phán Hà Thanh Hùng, Chánh án TAND Tp. Cà Mau - Cà Mau: Phải nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán cấp huyện
 
“Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán cấp huyện, vì cấp huyện giải quyết lượng án nhiều nhất. Nếu cấp huyện giải quyết tốt thì sẽ giảm lượng án đưa lên cấp trên. Do đó, cần thường xuyên tập huấn nghiệp vụ cho Thẩm phán cấp huyện, đồng thời có chế độ chính sách đãi ngộ cao hơn cho cấp này. Hiện nay, tập huấn còn ít, cần tập huấn nhiều hơn. Bên cạnh đó, cần có chính sách khuyến khích, thu hút được người giỏi về Tòa án. Ở nhiều địa phương, sinh viên luật ra trường cũng không vào ngành Tòa án là một thực tế đáng suy nghĩ.
 
 
Thứ hai là cần khai thác tin học, tạo cơ sở tin học hóa để nâng cao chất lượng xét xử, nâng cao hiệu quả hoạt động của Tòa án, nhất là những tỉnh xa xôi như Cà Mau.
 
Thứ ba là đổi mới các quy định của pháp luật về tố tụng nói chung, theo hướng tăng vai trò của Thẩm phán, của Tòa án hơn.  
Vấn đề nữa tôi thấy băn khoăn là tinh thần trách nhiệm của một số Thẩm phán còn chưa cao, còn lười biếng, cẩu thả. Làm thế nào để nâng cao tinh thần trách nhiệm của từng Thẩm phán là một nội dung lớn”.
 
Trương Văn ghi
 
Thẩm phán Lê Quang Phong, Phó Chánh án TAND quận 5, Tp. Hồ Chí Minh: Cần tạo nhiều “sân chơi” cho cán bộ, Thẩm phán trau dồi kiến thức
 
“Làm thế nào để nâng cao chất lượng xét xử? Đó là câu hỏi thường trực mà lãnh đạo TAND quận 5 luôn đặt ra. Và theo tổng kết của ngành TAND thì một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định đến việc nâng cao chất lượng xét xử đó là con người. Nhận thức được tầm quan trọng này, lãnh đạo TAND quận 5 không ngừng tạo mọi điều kiện cho cán bộ, Thẩm phán của đơn vị có cơ hội học tập, trau dồi kiến thức pháp luật. Không những thế, đơn vị còn tổ chức kỳ thi tay nghề nhằm ôn lại kiến thức và nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho các Thẩm phán, thư ký.
 
 
Mặc dù đang trong giai đoạn “nước rút” tập trung cho công tác giải quyết án tồn đọng để hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu thi đua năm 2008, nhưng đơn vị vẫn tổ chức kỳ thi tay nghề vào ngày 27-9-2008. Tham dự kỳ thi có 9 Thẩm phán và 13 thư ký nghiệp vụ. Các “thí sinh” đã thể hiện sự tập trung cao độ, một tinh thần nhiệt tình học hỏi, thực sự cầu thị và vì phong trào chung của đơn vị. Bộ đề thi gồm 46 câu hỏi trắc nghiệm với nhiều tình huống trong tố tụng hình sự, dân sự, kinh doanh thương mại, hành chính… đã giúp mọi người cùng ôn lại kiến thức cũng như học tập được kinh nghiệm từ những lĩnh vực mà mình chưa làm qua.
 
Kỳ thi đã tạo nên một phong trào học tập nghiệp vụ trong đơn vị từ trước khi thi nhiều tuần lễ. Và sau khi thi mọi người tranh luận sôi nổi về bài thi và đáp án, nhiều vấn đề đã được ôn lại, nhiều kinh nghiệm đã được học hỏi ngay qua kỳ thi. Đây là kỳ thi tay nghề đầu tiên trên địa bàn Tp. Hồ Chí Minh do Tòa án quận 5 khởi xướng và tổ chức. Sau đó, không ít đơn vị bạn đã học tập kinh nghiệm để tổ chức cho đơn vị mình. 
 
Năm 2010, Tòa án quận 5 tổ chức tọa đàm về văn hóa pháp đình với sự tham gia của nhiều chuyên gia pháp lý trên hầu hết các lĩnh vực như Thẩm phán, kiểm sát viên, luật sư, giảng viên Trường Đại học Luật, nhà báo… Buổi Tọa đàm diễn ra trong không khí cởi mở, chân thành và nhiều bài học kinh nghiệm đắt giá được rút ra. Qua lần tọa đàm này, hầu hết cán bộ, Thẩm phán của đơn vị đã “tự điều chỉnh” bản thân làm sao thể hiện được văn hóa pháp đình khi tiếp dân cũng như xét xử. 
 
Ngoài ra, việc các Thẩm phán tham gia tuyên truyền pháp luật cũng là một trong những cách để họ đầu tư, nghiên cứu chuyên sâu về các văn bản pháp luật cần tuyên truyền. Đây cũng là một cách trau dồi kiến thức hữu hiệu. 
 
Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ thông tin cũng là một trong yếu tố để nâng cao chất lượng xét xử. Đơn vị đã chủ động áp dụng công nghệ tin học ngay từ khâu tiếp nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu; việc thụ lý vụ, việc; theo dõi tiến trình giải quyết án của từng Thẩm phán; chuyển hồ sơ kháng cáo, kháng nghị; quản lý hồ sơ lưu trữ. Không những thế, đơn vị còn yêu cầu tất cả cán bộ đều sử dụng máy vi tính để thực hiện tố tụng như lấy lời khai, lập các biên bản; viết bản án. 
 
Theo đó, chất lượng giải quyết án ngày càng nâng cao thống nhất về hình thức, nội dung theo mẫu của Hội đồng Thẩm phán TANDTC, đã góp phần giải quyết vụ án nhanh chóng, đúng thời hạn theo quy định của pháp luật, không để xảy ra án tồn đọng, kéo dài. Ngoài ra, áp dụng tin học trong báo cáo, thống kê đã đi vào nền nếp, nhanh chóng, chính xác, đáp ứng kịp thời theo yêu cầu của ngành. Nhờ việc áp dụng tiến bộ khoa học vào công tác xét xử, trung bình hàng năm, với biên chế khoảng 25 người, Tòa án quận 5 thụ lý, giải quyết xấp xỉ 1.000 vụ việc, tỷ lệ hủy rất thấp khoảng 0,3%, tỷ lệ sửa khoảng 1,5%”. 
 
Văn Vũ ghi