Quốc hội đề xuất các giải pháp phòng chống tội phạm và tham nhũng

02/11/2012 18:14

Ngày 2-11, Quốc hội tiếp tục thảo luận về nội dung công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; công tác của Viện trưởng VKSNDTC, Chánh án TANDTC; công tác thi hành án; phòng chống tham nhũng năm 2012.

Giải pháp phòng ngừa tham nhũng còn mang tính hình thức

Đa số các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đánh giá cao kết quả đạt được trong công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; và công tác phòng chống tham nhũng. Đặc biệt đã giảm được 1,3% tội phạm xâm phạm trật tự xã hội và giảm được một số loại án như giết người, trộm cắp tài sản, gây rối trật tự công cộng. Tuy nhiên tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm năm 2012 còn diễn biến phức tạp gây bức xúc cho người dân.

Đề cập đến tội phạm chống người thi hành công vụ, một số đại biểu đã bày tỏ sự lo lắng trước biểu hiện ngày một gia tăng loại tội phạm này trong thời gian gần đây. Đai biểu Nguyễn Anh Sơn nhấn mạnh, đây là hành động thể hiện sự coi thường pháp luật của một bộ phận quần chúng nhân dân và rất dễ dẫn đến nguy cơ bị các thế lực thù địch kích động người dân tham gia chống chính quyền.

Nhiều đại biểu đã chỉ rõ nguyên nhân làm gia tăng các loại tội phạm và đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hạn chế tình trạng này như cần tăng cường nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, kho bãi giam giữ tang chứng, vật chứng, nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành Tòa án và Viện kiểm sát…

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường (ĐBQH tỉnh Quảng Bình) phát biểu ý kiến. (Ảnh: TTXVN)

Tại phiên họp này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường và Tổng thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh đã giải trình thêm nhiều vấn đề ĐBQH nêu ra. Tổng Thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh thừa nhận một số giải pháp phòng ngừa tham nhũng trong thời gian vừa qua chưa phát huy hiệu quả, cũng còn nhiều giải pháp phòng ngừa mang tính hình thức. Trong năm, các đơn vị chức năng đã tuyên truyền được hơn 3 triệu lượt cán bộ, công chức và 15 triệu lượt nhân dân, tăng so với cùng kỳ năm trước, nhưng số liệu này so với tỷ lệ dân số cũng chưa đáng kể.

Về một số ý kiến của đại biểu cho rằng thanh tra nhiều nhưng tỷ lệ thu hồi tài sản và tiền của nhà nước rất thấp, Tổng Thanh tra thẳng thắn nhìn nhận đây là một khiếm khuyết, hạn chế của ngành thanh tra trong một thời gian dài, do nhiều nguyên nhân. Ngành thanh tra hàng năm có trên 10.000 cuộc thanh tra, thanh tra ở các cấp, các ngành, kể cả thanh tra chuyên ngành. Tuy nhiên, bên cạnh có nhiều cuộc thanh tra có chất lượng tốt vẫn còn có một số cuộc thanh tra chất lượng không cao, tính khả thi không cao. Cho nên, khi kết luận thanh tra thực hiện không được, có vướng mắc.

Tổng Thanh tra cũng cho rằng quy định chế tài trong xử lý kết luận thanh tra vừa qua là chưa mạnh, chưa đủ; chưa có cơ quan chuyên trách theo dõi thực hiện kết luận thanh tra, đồng thời có một đối tượng thanh tra không thực hiện ngay được kết luận thanh tra như bất động sản, tài sản, có những đối tượng không có khả năng thực hiện kết luận thanh tra. Tổng Thanh tra cho biết thêm Chính phủ vừa ban hành Nghị định cho phép ngành Thanh tra thành lập đơn vị theo dõi thực hiện kết luận thanh tra. Sắp tới, có nhiều giải pháp để khắc phục, nhưng trong đó có 2 giải pháp chính, ngành thanh tra sẽ thực hiện tốt hơn việc này.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp trong thi hành án dân sự

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là tồn đọng trong thi hành án dân sự. Đại biểu Tô Văn Tám (Kon Tum) đề nghị xem xét lại cách tính án tồn đọng. Đại biểu đặt câu hỏi liệu những việc đã xác minh xong và đang thụ lý, hay những việc đang trong giai đoạn đấu giá rồi có tính vào án tồn đọng không.

Tán thành với nhiều nguyên nhân cũng như những giải pháp đã được cơ quan chức năng nêu ra, đại biểu Tô Văn Tám cho rằng cần chú trọng xây dựng đội ngũ chấp hành hành viên. Việc tăng cường xây dựng đội ngũ chấp hành viên sẽ quyết định tới chất lượng, hiệu quả của thi hành án. Đại biểu cho rằng trong nhiều biện pháp đã được đề cập, việc thi tuyển chấp hành viên là việc làm cần thiết. Tuy nhiên, khi thực hiện biện pháp này cũng cần linh hoạt, những địa phương khó khăn chưa nên áp dụng thi tuyển mà vẫn thực hiện xét tuyển; những nơi có đầy để điều kiện mới mở rộng thi tuyển...

 Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường đã giải trình, làm rõ hơn những ý kiến của các đại biểu về công tác thi hành án dân sự. Về số việc và tiền phải thi hành còn nhiều, trong năm 2012 không hoàn thành chỉ tiêu giảm án chuyển kỳ sau, Bộ trưởng cho rằng đây là một thực tế mà Chính phủ đã thẳng thắn nhìn nhận trong Báo cáo trình Quốc hội. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng khẳng định: kể từ khi thi hành Luật thi hành án dân sự đến nay, công tác thi hành án đã có những chuyển biến cơ bản, bền vững; các cơ quan thi hành án dân sự đã tổ chức thi hành số lượng lớn những vụ việc và tiền phải thi hành án, kết quả năm sau cao hơn năm trước và giảm đáng kể số việc chuyển sang kỳ sau.

Bộ trưởng Hà Hùng Cường nêu rõ trong năm 2012 việc án giảm tồn đọng mặc dù chỉ giảm được 2,08% số việc phải thi hành, chuyển sang kỳ sau và không đạt được chỉ tiêu đề ra là từ 5-10%.

Đề cập những giải pháp tháo gỡ khó khăn trong công tác thi hành án, Bộ trưởng Hà Hùng Cường cho biết thêm, năm 2011, Chính phủ đã báo cáo và Quốc hội đã đồng ý chủ trương cho Chính phủ được tiếp tục xây dựng Đề án miễn thi hành đối với một số khoản thu ngân sách cho nhà nước mà không có điều kiện thi hành án trước ngày Luật Thi hành án dân sự có hiệu lực.

Một vấn đề nữa mới phát sinh, trong vụ án Vinashin riêng tiền phạt về phần dân sự trong hình sự là 950 tỷ đồng. Một trong những giải pháp tới đây đối với vụ Vinashin là đề nghị với Thủ tướng Chính phủ cho thành lập Ban chỉ đạo liên ngành.

Liên quan đến chủ trương thi hành án tử hình bằng thuốc độc mà nhiều đại biểu đề cập, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết, dự kiến trong quý IV-2012, sau khi sửa đổi xong Nghị định về thi hành án và khi Bộ Y tế nghiên cứu xong loại thuốc độc phù hợp sẽ đưa ra áp dụng.

Hạn chế tội phạm vị thành niên

Một vấn đề bức xúc trong dư luận xã hội thời gian qua đó là tình trạng gia tăng tội phạm vị thành niên. Đây là mối quan tâm lo ngại của toàn xã hội đã được nhiều đại biểu phân tích, đề xuất phương hướng khắc phục. Đại biểu Ngô Thị Minh (Quảng Ninh) nhận định nguyên nhân của tình trạng này do môi trường giáo dục hiện đang có “vấn đề”.  Căn nguyên sâu xa dẫn tới nhiều trẻ vị thành niên phạm tội, theo đại biểu là do thiếu sự kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Để hạn chế tình trạng này, cần tăng cường giáo dục đạo đức, truyền thống đặc biệt ở trong nhà trường. Mặt khác cần quan tâm, chú trọng nhiều hơn nữa tới việc giáo dục ngoài nhà trường; cần nâng cao vai trò của cán bộ làm công tác xã hội ở các xã, phường, thôn, bản, đặc biệt là nâng cao trách nhiệm quản lý giáo dục con em của gia đình và đặc biệt là của bố mẹ; cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. 

Các đại biểu phát biểu tại phiên thảo luận

Trước đề xuất cần tăng cường khung hình phạt với tội phạm nguy hiểm chưa thành niên. Đại biểu Ngô Thị Minh, Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh cho rằng, đây sẽ là hành động đi ngược lại công ước của Liên hợp quốc về bảo vệ quyền trẻ em mà Việt Nam đã tham gia. Theo đại biểu Ngô Thị Minh, để giải quyết vấn đề này, cần phải quan tâm, đẩy mạnh công tác giáo dục trẻ em ngoài gia đình và đặc biệt là cần sớm nghiên cứu tổ chức Tòa án tư pháp vị thành niên...

Chia sẻ với các đại biểu về nỗi lo lắng trước thực trạng báo động của tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội, Chánh án TANDTC Trương Hòa Bình (Long An) đánh giá: trẻ em phạm pháp có nguyên nhân xã hội, nguyên nhân tổng hòa sự giáo dục của gia đình, của nhà trường, của xã hội. Đại biểu nhấn mạnh “Việt Nam đã tham gia vào Công ước quốc tế bảo vệ quyền trẻ em, giải pháp để ngăn ngừa, phòng chống tội phạm đối với trẻ vị thành niên là không phải bằng tăng hình phạt mà chính là sự quản lý giáo dục và các chính sách dành cho trẻ em”.

Phân tích về nguồn gốc phát sinh tội phạm, Chánh án Trương Hòa Bình nhận định, giải quyết vấn đề này phải bằng những giải pháp khác như quản lý xã hội, giáo dục, chính sách chứ không phải bằng giải pháp là tăng hình phạt. Đại biểu cho biết TANDTC đã có đề án xây dựng Tòa án hôn nhân, gia đình và trẻ em và đang trong quá trình để trình lên các cấp có thẩm quyền phê duyệt và đưa vào mô hình tổ chức Tòa án sắp tới...

Phát biểu kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nhận định, đa số ĐBQH tán thành ra Nghị quyết về phòng, chống vi phạm pháp luật, tội phạm và phòng, chống tham nhũng và công tác tư pháp năm 2013. Quốc hội giao Ủy ban Tư pháp của Quốc hội chủ trì phối hợp với Chính phủ, VKSNDTC, TANDTC, các cơ quan, tổ chức hữu quan soạn thảo nghị quyết để trình thông qua tại kỳ họp này.

P.Lan