Dự án khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa đang bước vào giai đoạn then chốt khi UBND TP HCM chính thức yêu cầu đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tiến tới bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư. Với gần 4.900 thửa đất thuộc diện thu hồi trên bán đảo Thanh Đa – một trong những khu vực quy hoạch kéo dài nhất TP HCM – đây là bước đi được hàng chục nghìn người dân mong đợi sau hơn ba thập kỷ chờ đợi. Những thông tin về tiến độ, phương án bồi thường và tái định cư sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của từng gia đình trong vùng.
Quy mô thu hồi đất: Gần 4.900 thửa tại 9 khu phố
Dự án khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa có tổng diện tích hơn 423 ha, trong đó phần đất thuộc diện thu hồi lên đến khoảng 403 ha – chiếm phần lớn toàn bộ phạm vi dự án, theo báo cáo của UBND phường Bình Quới. Tổng số thửa đất cần thu hồi là 4.866 thửa, phân bổ trên 9 khu phố trong ranh giới bán đảo.
Để dễ hình dung, diện tích 403 ha thu hồi tương đương hơn 400 sân bóng đá tiêu chuẩn, trải rộng trên địa hình bán đảo ba mặt giáp sông Sài Gòn. Đây là quy mô giải phóng mặt bằng thuộc hàng lớn nhất tại TP HCM, đặt ra yêu cầu cao về năng lực tổ chức và xử lý hồ sơ của các cơ quan chức năng. Mỗi thửa trong số gần 4.900 thửa đất lại có hiện trạng sử dụng, mục đích pháp lý và điều kiện bồi thường khác nhau, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp cho từng trường hợp cụ thể.
Người dân sinh sống trong vùng quy hoạch nên chủ động theo dõi thông báo từ UBND phường Bình Quới, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ liên quan đến đất đai để phối hợp tốt với cơ quan chức năng khi có yêu cầu. Đây là bước thiết thực để bảo vệ quyền lợi của chính mình trong suốt quá trình bồi thường. Bên cạnh quy mô lớn đó, tiến độ triển khai trên thực tế cũng đang cho thấy những tín hiệu tích cực đáng ghi nhận.
Tiến độ đo đạc và thông báo thu hồi đất
Tính đến cuối tháng 4, cơ quan chức năng đã phát hành 3.919 thông báo thu hồi đất, tương đương khoảng 80% tổng số thửa trong phạm vi dự án – một tín hiệu rõ ràng cho thấy quyết tâm của thành phố trong việc đẩy nhanh tiến độ theo chỉ đạo. Trong số đó, hơn 2.100 thửa đã hoàn tất bước đo đạc, kiểm đếm thực địa để xây dựng phương án bồi thường, hỗ trợ cụ thể.
Các thửa còn lại dự kiến hoàn tất đo đạc trong tháng 5. Đây là bước chuẩn bị nền tảng trước khi lập và phê duyệt phương án bồi thường chính thức, sau đó mới tiến tới bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư theo lộ trình đã định. Tiến trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan nhà nước, tổ chức thực hiện bồi thường và từng hộ dân trong vùng.
Mỗi gia đình nhận được thông báo thu hồi đất nên phối hợp tích cực với tổ đo đạc ngay khi được mời làm việc, không để phát sinh tình trạng trì hoãn. Sự hợp tác kịp thời giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và đảm bảo tài sản trên đất được ghi nhận đầy đủ, chính xác trong phương án bồi thường. Song song với tiến độ khá tích cực đó, thực tế công tác giải phóng mặt bằng tại đây vẫn đang đối mặt với không ít thách thức đặc thù.
Những thách thức trong công tác giải phóng mặt bằng
Giải phóng mặt bằng tại Bình Quới – Thanh Đa phải xử lý nhiều vướng mắc xuất phát từ đặc điểm địa hình, hiện trạng đất đai và tình trạng pháp lý phức tạp của khu vực bán đảo này.
Về địa hình, khu vực có nhiều kênh rạch và vùng đất trũng, nhiều thửa đất diện tích lớn với các loại cây trồng xen kẽ. Việc kiểm đếm từng loại cây lâu năm để định giá bồi thường theo đúng quy định đòi hỏi nhiều thời gian và nhân lực hơn so với đo đất trống thông thường.
Về khả năng liên hệ với chủ đất, cơ quan chức năng gặp khó khăn với các thửa bị bỏ trống hoặc đang cho thuê khi chủ đất không còn cư trú tại địa phương. Tình trạng này xuất hiện nhiều ở những khu vực quy hoạch kéo dài, khi nhiều gia đình đã chuyển nơi sinh sống trong suốt thời gian chờ đợi dự án được triển khai. Ngoài ra, một số thửa đất có tranh chấp ranh giới hoặc hồ sơ pháp lý chưa rõ ràng, cần đi qua bước hòa giải trước khi tiến hành bồi thường.
Những vướng mắc này cần được xử lý kiên nhẫn và có phương pháp, bởi mỗi trường hợp tồn đọng đều có thể kéo dài tiến độ chung. Thách thức trong giải phóng mặt bằng cũng phần nào phản ánh bề dày lịch sử của một dự án đã trải qua hơn ba thập kỷ quy hoạch – điều sẽ được hiểu rõ hơn khi nhìn lại toàn bộ hành trình của dự án này.
Hơn 30 năm quy hoạch “treo” và bước ngoặt mới
Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa nằm trên bán đảo Thanh Đa ở phía đông bắc TP HCM, được đưa vào quy hoạch từ năm 1992 với tầm nhìn xây dựng một khu đô thị hiện đại kết hợp sinh thái ven sông Sài Gòn. Tuy nhiên, suốt hơn ba thập kỷ sau đó, dự án liên tục trải qua các lần thay đổi nhà đầu tư, điều chỉnh quy hoạch và chậm triển khai.
Hệ quả là hàng chục nghìn người dân sinh sống trên bán đảo phải chịu cảnh quy hoạch “treo” kéo dài – không thể xây dựng mới, sửa chữa hay cải tạo nhà cửa theo nhu cầu thực tế, trong khi giá trị tài sản đất đai gần như đứng yên. Nhiều gia đình phải sống trong những ngôi nhà cũ xuống cấp mà không được phép sửa chữa vì vướng quy hoạch, cuộc sống bị ảnh hưởng theo nhiều chiều trong một thời gian rất dài.
Bước ngoặt đến vào đầu năm nay khi UBND TP HCM chính thức chấp thuận chủ trương đầu tư cho liên danh Sun Group – đơn vị dẫn đầu liên danh trúng thầu – với tổng vốn đầu tư gần 99.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4 tỷ USD. Quyết định này đánh dấu sự chuyển mình thực sự của một dự án vốn từng bị xem là nan giải trong nhiều thập kỷ, mở ra chương mới cho toàn bộ bán đảo Thanh Đa.
Quy mô và hệ thống tiện ích của khu đô thị tương lai
Khu đô thị mới Bình Quới – Thanh Đa theo quy hoạch được thiết kế để đón nhận khoảng 54.000 dân, với tổng số hơn 25.500 căn nhà ở đa dạng về loại hình, từ chung cư cao tầng, nhà liền kề, biệt thự đến nhà ở xã hội và nhà tái định cư. Cơ cấu nhà ở này phục vụ nhiều nhóm thu nhập, trong đó quỹ đất nhà ở xã hội chiếm 20% diện tích đất ở đúng theo quy định pháp luật hiện hành.
Bên cạnh nhà ở, khu đô thị được quy hoạch tích hợp hệ thống tiện ích cộng đồng toàn diện gồm thương mại – dịch vụ, y tế, giáo dục, văn hóa – thể thao, du lịch, khách sạn, văn phòng, công viên, mảng xanh và bến du thuyền. Sự kết hợp giữa nhà ở, thương mại và không gian sinh thái ven sông đặt Bình Quới – Thanh Đa vào nhóm các khu đô thị phức hợp theo xu hướng phát triển đô thị bền vững đang được áp dụng tại nhiều thành phố lớn trong khu vực Đông Nam Á.
Khu đô thị nằm cách trung tâm TP HCM khoảng 6 km (gần 3,7 dặm), sở hữu lợi thế cảnh quan ba mặt giáp sông Sài Gòn mà rất ít khu đô thị nội thành có được. Đây chính là giá trị cốt lõi của dự án – một đô thị sinh thái ven sông ngay trong lòng đô thị lớn nhất Việt Nam. Để hiện thực hóa tầm nhìn đó, việc giải quyết thấu đáo bài toán tái định cư cho người dân hiện hữu là yếu tố không thể bỏ qua.
Phương án tái định cư cho người dân bị di dời
Toàn bộ hộ dân thuộc diện di dời trong dự án sẽ được bố trí tái định cư tại Đơn vị ở số 1 dọc theo tuyến đường Bình Quới hiện hữu, đảm bảo người dân ổn định cuộc sống tại khu vực quen thuộc thay vì phải chuyển đến địa bàn xa lạ.
Phương án tái định cư tại chỗ mang ý nghĩa thiết thực với cộng đồng dân cư lâu năm tại đây. Việc được bố trí ở ngay trong phạm vi dự án cho phép người dân giữ nguyên mạng lưới quan hệ xã hội, duy trì sinh kế và đặc biệt là được hưởng lợi trực tiếp từ quá trình đô thị hóa diễn ra ngay tại nơi mình đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Đây là điểm khác biệt so với nhiều dự án khác nơi người dân phải di dời sang khu vực hoàn toàn mới.
Người dân trong vùng nên chủ động liên hệ với UBND phường Bình Quới để nắm rõ điều kiện tái định cư, mức hỗ trợ và các mốc thời gian cụ thể áp dụng cho từng trường hợp. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và hiểu rõ quy trình từ sớm là cách tốt nhất để từng gia đình bảo vệ quyền lợi và tránh bị động khi bước vào giai đoạn thực hiện bồi thường chính thức.
Sau hơn ba thập kỷ, bán đảo Thanh Đa đang trên con đường chuyển mình từ khu vực quy hoạch tồn đọng thành đô thị sinh thái ven sông hiện đại. Với sự vào cuộc quyết liệt của UBND TP HCM và tiềm lực của nhà đầu tư, các diễn biến tiếp theo về tiến độ bồi thường, bàn giao mặt bằng và khởi công xây dựng những hạng mục đầu tiên sẽ là thông tin cần theo dõi liên tục trong những tháng tới.
